banner62
banner70

Dersim'de Seyit Rıza için açıklama yapıldı

Seyit Rıza ve Dersim’in önde gelen aşiret liderlerinin idam edilişlerinin 83’ncü yılında Dersim Emek ve Demokrasi Platformu tarafından açıklama yapıldı.

Yeni Dersim
Yeni Dersim
15 Kasım 2020 Pazar 16:50
Dersim'de Seyit Rıza için açıklama yapıldı

Dersim Emek ve Demokrasi Platformu, Seyit Rıza ve Dersim’in önde gelen aşiret liderlerinin idam edilişlerinin 83’ncü yılında Seyit Rıza Meydanı’nda bir arya geldi. Açıklamaya Dersim Belediye Başkanı Fatih Mehmet Maçoğlu, HDP’li Milletvekilleri Alican Önlü, Kemal Bülbül, Tülay Hatimoğulları, HDP Dersim İl Eş Başkanları Nurşat Yeşil ve İbrahim Kasun’u yanı sıra emek ve demokrasi güçlerinin temsilcileri katıldı.

Açıklamayı Dersim Emek ve Demokrasi Platformu adına HDP Dersim İl Eş Başkanı Nurşat Yeşil okudu.

15 Kasım 1937 yılında Elazığ Buğday Meydanında Seyid Rıza, Uşenê Seydi, Fındık Ağa, Aliye Mırzê Sıli, Hesenê İvraime Qıji, Hesen Ağa ve Resık Uşen (Seyid Rıza’nın oğlu) idam edilmişlerdi.

Sözlerine “Halkımızın ‘’roca şaê – roê reş’’ dediği bu kara günün üzerinden 83 yıl geçmiş olmasına rağmen, ne yazık ki failler bu kanlı tarihle yüzleşmemiş ve hala etkili bir özür de dilenmemiştir” diyerek başlayan Nurşat Yeşil, “Dolayısıyla idamlar ve soykırımın, toplumumuz üzerinde yarattığı travma etkisini hala sürdürmektedir” dedi.

EŞİ BENZERİ GÖRÜLMEYEN ADALETSİZLİKLER

Nurşat Yeşil sözlerini şöyle sürdür; "Seyid Rıza ve yol arkadaşları,1937 yılının Eylül ayında, hukuk kurallarının ayaklar altına alındığı ve Şark İstiklal Mahkemelerinin bir kopyası olan Elazığ Örfi İdare Mahkemesinde şeklen yargılanmıştı. Yargılama sürecinde, dünyada eşi benzeri az görülen adaletsizlikler yapılmıştı.

Çoğu Türkçe bilmeyen 72 masum insanımız avukatsız, savunmasız ve tercümansız olarak yargılanmış, bilmedikleri bir dilde verilen idam kararıyla cezalandırılmışlardı.

Bu mahkemede insanların haysiyeti zedelendiği gibi insanlık onuru da ayaklar altına alınmıştır. 

‘’Dersim kasabı’’ olarak bilinen General Aptullah Alpdoğan’ın kordine ettiği mahkemede, 80 yaşını çok geçmiş Seyid Rıza’nın yaşı oğlu yaşında bir yalancı şahit tanıklığıyla küçültülmüş, nüfus kayıtlarına göre 18 yaş altında görünen oğlu Resik Uşên’in yaşı da büyütülüp idam edilmişti. 

Elazığ Örfi İdare Mahkemesi’nin hukuki dayanağının kaldırılması ve hükümsüz kabul edilmesi, yüzleşme açısından önem arz etmektedir. Bunu takipçisi olacağımızı halkımıza bildirmek isteriz.

İNKARCI VE ÖTEKİLEŞTİRİCİ YAKLAŞIM

Davanın savcısının itiraf ettiği gibi görülen şekli dava, ‘Tunçeli’nin, Dersim aleyhine açtığı dava’ olarak devletin siyasal tarihinin mottosunu oluşturmaktaydı. Çünkü uzun yıllar boyunca hazırladıkları sosyal, siyasal, askeri amaçlı ve alan çalışmalarına dayanan gizli raporlarda ‘Dersim’in Kızılbaş Kürtleri’ merkezi otorite için tehdit görülmüş ve üzerinde ameliyat yapılması gereken bir beden olarak tarif edilmişti.

Osmanlı İmparatorluğunun Sünni İslam soslu inkarcı ve ötekileştirici yaklaşımı, Türkiye Cumhuriyetinin kuruluş yıllarında da ‘muasır medeniyet seviyesi’ olarak ifade bulmuş ve Dersim’in otonom yapısı tehdit olarak algılanmıştı. Modernizm kisvesi altında dayatılan tek millet, tek din, tek dil siyasetine direnen Dersim, sonuç olarak imha siyasetine tabi tutuldu. 

15 Kasım 1937’de yapılan idamlar, 1938 yılında başlayan ‘tedip ve tenkil’ harekatına kanlı bir sayfa açmıştı. 1925 Şark Islahat Planı ile hedef haline getirilen ‘Kızılbaş Kürtler’, 1935 yılında çıkarılan ‘’Tunçeli Kanunu’’yla planlı, programlı bir soykırıma tabi tutulmuşlardı. 

Resmi kanunla çerçevesi çizilen Dersim Katliamı, Birleşmiş Milletlerin kriterlerine göre bir soykırımdır. 1937 yılında başlayan ve 1938’de on binlerce sivilin katliamıyla sonuçlanan ‘olaylar’ bir soykırımdır ve insanlık suçudur. Bu suça, tonlarca kimyasal gaz veren devletler de ortaktır. 38 katliamında kullanılan zehirli gazlar Almanya tarafından verilmiş ve Amerika da bombardıman uçakları yollamıştır.

Dersim Soykırımını yapanlar, silah ve kimyasal gaz temin edenler, yaşananlara sessiz kalanlar en az katliam failleri kadar suçludur. Bu bağlamda bu sivil katliama dahli olanları tez elden bu utançla yüzleşmeye davet ediyoruz.

1937 ve 1938 yıllarına yaşanan insanlık suçlarını işleyenleri lanetlerken; toplumsal barışımızın tesisi gereği de etkili bir yüzleşmeyi değerli buluyoruz. 

Öncelikle ‘’ama’’sız, ‘’fakat’’sız bir özrün dilenmesini bekliyoruz.

Dünya tarihinin bu en vahşi katliamını yaşayan halkımızın kanayan yarasını sarması için etkili bir yüzleşmeye ihtiyaç duymaktayız. Bunun için;

1. Özür dilenmesi ve özrün uluslararası hukuk normlarına göre yapılması,

2. Gizli tutulan tüm mahkeme tutanak ve kararlarının kayıtsız şartsız açılması,

3. İdamlardan sonra Türkiye’nin çeşitli hapishanelerine gönderilen insanlarımızın akıbetinin açıklanması,

4. Dersimlilerin yargılandığı Elazığ Örfi İdare Mahkemesi’nin hukuki dayanağının kaldırılması ve hükümsüz kılınması,

5. İdam edilen Seyid Rıza ve yol arkadaşlarının mezar yerlerinin açıklanmasını istiyoruz.

Dersim Soykırımında öldürülen on binlerce kefensiz, mezarsız ana-atalarımızın acı hatırası önünde saygıyla eğilirken, Seyid Rıza, şahsında Dersim Soykırımında yitirdiğimiz canlarımızı saygıyla anıyoruz. 

And olsun ki hatırlayacak, anacak ve unutmayacağız. 

DERSİM EMEK VE DEMOKRASİ PLATFORMU

Son Güncelleme: 21.11.2020 13:50
Yorumlar
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
Avatar
vatandaş 2020-11-16 22:28:31

Anmada niye halk yok?..Çünkü halk bu ideolojik guruplara inanmıyor ve güvenmiyor..Yıllarca Seyit Rıza ve Dersim kırımı üzerinden siyaset yaptılar ve kendi siyasetlerinin propagandasını yaptılar.Bu konuyu istismar ettiler..Halk bunları samimi bulmuyor.

Avatar
vatandaş 2020-11-18 18:26:04

Dersimlilerin çok büyük çoğunluğu kürtçe bilmez,Zazaca konuşur.. Neyin kürdü..Dersim kırımı Alevi kırımıdır.

Avatar
Aliye gaxi 2020-11-16 22:34:09

Çok sayıda hdp li milletvekili vardı..Peki Seyit Rıza konusunu neden hiç meclise getirmediniz ey hdp liler..?..